Haberler – Uygur Forum

BRÜKSEL DEKLARASYONU

admin — Thu, 10 Nov 2022 18:08:26 +0000

Uluslararası Uygur Forumu (Form) Dünya Uygur Kurultayı (DUK), Hasene International ve Uluslararası Doğu Türkistan STK’lar Birliği ev sahipliğinde 9-10 Kasım tarihlerinde Belçika’nın Brüksel şehrinde başarıyla tamamlandı. Bu bağlamda Forum’da soykırım ve insanlığa karşı suç niteliğindeki işgalden bu yana Doğu Türkistan’da devam eden Çin’in vahşi insan hakları ihlallerine dikkat çekerek, siyasi, hukuki ve toplumsal alanlarda acil adımların atılması yönünde programımıza uygulanabilir ve verimli katkıda bulunan değerli konuşmacılarımıza ve tüm misafirlerimize şükranlarımızı sunuyoruz.

Brüksel’de gerçekleşen Uluslararası Uygur Forumu Doğu Türkistan’da devam eden aşağıdaki hususları değerlendirmiştir:

Doğu Türkistan 73 senedir Çin işgali altında, sömürüye ve asimilasyona uğramaktadır. Bu süreçte, bölgedeki Uygur, Kazak ve diğer Türk Müslüman asıllı halkların topluca yok edilmeleri amacıyla soykırım ve vahşi insanlık dışı suçlara maruz kalmıştır.
2014 senesinde başlayan; toplama kampı, polis devleti düzeni, zorla kısırlaştırma, Doğu Türkistan’daki halkların etnik ve inanç kimliklerinin hedef alınması, zorla çalıştırma, zorlanmış ortadan kaybolma, keyfi tutuklama, hukuk dışı gözaltına almalar ve infazlar, seyahat yasağı, bölgenin izole edilmesi, Çin yerleşimcilerin getirilmesi ile bölgenin demografik yapısının yıkımı ve bölgede izlediği diğer tüm soykırım politikaları Çin Halk Cumhuriyeti ve Çin Komünist Partisi merkezi yönetimi ve özellikle Xi JinPing tarafından planlanmış, yönetilmiş ve icra edilmiştir.
Dünyanın farklı ülkelerinde bulunan araştırma enstitüleri, insan hakları örgütleri ve haber ajansları tarafından yayınlanan raporlar ve belgeler bölgede devam eden soykırımı tüm nitelikleri ve detaylarıyla belgelemiştir.

31 Ağustos günü BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği yayınladığı Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerine ilişkin bağımsız değerlendirme raporu yayınlayarak, Çin yönetimi tarafından Doğu Türkistan’daki Uygur ve diğer halkların etnik ve inanç kimliği hedef alınarak yapılan tüm siyasi uygulamaların “uluslararası suç unsuru oluşturduğunu ve özellikle de insanlığa karşı suç” niteliğine ulaştığı sonucuna varmış ve bu konuda BM üye ülkeleri de dahil olmak üzere, uluslararası topluma, özel sektöre ve uluslararası kuruluşlara öneriler sunmuştur.
2021 yılında Londra’da gerçekleşen Uygur Mahkemesi; Doğu Türkistan’da devam eden tüm insan hakları ihlallerini belgeler ve tanıklar üzerinden değerlendirdikten sonra, bölgede yapılan suçların soykırım ve insanlığa karşı suç niteliğinde olduğunu ve bundan Xi Jinping yönetimindeki Çin hükûmetinin sorumlu olduğuna hükmetmiştir.
ABD, Kanada, Britanya, Belçika, Hollanda, Çek, Litvanya, İrlanda ve Fransa parlamentolarında Doğu Türkistan’da Çin yönetimi tarafından soykırım yapıldığı tanınmıştır. Avrupa Parlamentosu ise Çin yönetiminin uygulamalarını insanlığa karşı suç ve yüksek soykırım riski olarak tanımıştır, Alman Parlamentosu İnsan Hakları Komisyonu Çin’in Doğu Türkistan’daki uygulamalarını BM Soykırım Konvensiyonu’nun 2. Maddesinde belirtilen tüm beş kriteri de yerine getirdiğine dair açıklamada bulunmuştur.
Doğu Türkistan’da Çin tarafından uygulanmakta olan mevcut tüm siyaset ve uygulamaların; Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi, Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Antlaşması, Roma Statüsü, BM Antlaşması (UN Charter), Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, BM İşkenceye Karşı Sözleşmesi, Kadınlara Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi, Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi ve Köleliğin Kaldırılmasına İlişkin Ek Sözleşmeleri’ne göre soykırım niteliğinde suç olduğunu ortaya koymakta, şiddetin sona ermesi ve Doğu Türkistan halkının haklarının yeniden iadesi için hukuki ve uygulanabilir adımların atılmasını gerekli kılmaktadır.
Doğu Türkistan dışında yaşayan Doğu Türkistan halkını temsil eden kurumlar ve bireyler; uluslararası toplum, kuruluşlar ve iş dünyasına; Doğu Türkistan’da temel insan haklarının korunması, soykırımın durdurularak özgür bir toplumun inşaası yönünde somut eylem çağrısında bulunmaktadır.

Tüm bu bahsi geçen hususları göz önünde bulundurarak, Uluslararası Uygur Forumu olarak tüm katılımcılarımız ile aşağıda sıraladığımız konularda ilgili taraflara acil harekete geçmeleri için çağrıda bulunuyoruz:

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin yayınladığı Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerine ilişkin raporda önerilen adımlar acilen atılmalıdır.
BM İnsan Hakları Konseyi, Genel kurul ve diğer BM kurumları; Doğu Türkistan’da devam eden soykırımı tanıma ve Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Antlaşması ve BM Anlaşması (Ana Tüzüğü) uyarınca soykırım yapan Çin’e yönelik gerekli girişimlerde bulunmalıdır.
BM’de, Doğu Türkistan’daki soykırımın araştırılması için özel bir raportör belirlenmeli veya bir soruşturma komisyonu oluşturulmalıdır.
Doğu Türkistan halkını temsilen Doğu Türkistan dışında faaliyet yürütmekte olan kurum ve kuruşlara destek sağlanmalı ve resmî temsilci statüsünde tanınmalıdır.
Tüm ülkeler, Çin ile olan ikili ilişkilerinde evrensel insan hakları beyannamesindeki ilkeler uyarınca siyasi ve diplomatik araçlar ile Uygur soykırımının durdurulması için etkili adımları atmalıdır.
Avrupa Parlamentosu’nun haziran ayında insanlığa karşı işlenen suçları ve ciddi bir soykırım riskini tanıyan kararını takiben, Avrupa Komisyonu bu zulümleri sona erdirmek amacıyla acilen yeni bir mevzuat çıkarmalı ve Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti ve zorla çalıştırma yasağına ilişkin önerilerini güçlendirmelidir.
İslam İşbirliği Teşkilatı ve üye tüm devletler Doğu Türkistan’daki soykırımı tanımalı, soykırımın durdurulması için adım atmalı ve Doğu Türkistan temsilcilerine İslam İşbirliği Teşkilatı’na gözlemci statüsünde katılım hakkı vermelidir.
BM’e üye ülkeler; taraf olduğu İnsan Hakları Beyannamesi ve ilgili diğer antlaşmalar gereği Doğu Türkistan’daki soykırımın durdurulması için Çin’e ve soykırımla ilişkili tüm taraflara yönelik, ilgili BM kurumları ve kendi ülkelerinde gerekli hukuki ve politik adımları atmalıdır.
Uluslararası Adalet Mahkemesi ve Uluslararası Suç Mahkemesi Doğu Türkistan’daki soykırım hakkında acilen soruşturma başlatmalı, Çin’e ve soykırım suçuyla doğrudan ya da dolaylı yollarla ilişkilenen; şahıs, şirket, kurum, kuruluş ve devlet yetkilileri hakkında dava açılmalı ve yaptırım gücü olan net ve güçlü kararlar çıkartılmalıdır.
Uygur ve diğer halkların zorla çalıştırılmalarıyla direkt veya dolaylı yollardan ilişkisi bulunan Çin şirketlerine yönelik yaptırım uygulanmalı ve bu şirketlere yönelik uluslararası yatırım fonları durdurulmalı, zorla çalıştırma yoluyla üretilmiş ürünlerin Çin’den ithal edilmesi yasaklanmalı ve zorla çalıştırma yöntemlerinden yararlanarak üretim yapan uluslararası firmalar sorumlu tutulmalıdır.
Çin’in Doğu Türkistan’da soykırım yapmak için kullandığı teknolojileri temin eden Uluslararası firmalar, bu teknolojiyi Çin’e temin etmeyi durdurmalı ve buna yönelik uluslararası düzeyde yaptırım uygulanmalı.
İnsan hakları örgütleri, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve diğer sivil toplum kuruluşları; Doğu Türkistan’da yaşanmakta olan insan hakları ihlallerinin durdurulması için ortak ve net duruş sergilemeli, etkili adımları atmalı ve Doğu Türkistan ile alakalı çalışmalarını Doğu Türkistan temsilci kuruluşlarıyla istişare ve iş birliği içinde yapmalıdır.
Uluslararası ve ulusal haber ajansları ve gazeteciler, bilhassa İslam ülkelerinin medyası, Doğu Türkistan’daki soykırımı gündemlerine almalı, konuyla ilgili yoğun şekilde haberler yaparak uluslararası toplumun sağlıklı bilgilendirilmesini sağlamalı ve bu hususta uluslararası boyutta tepki ve farkındalık oluşmasına katkı sağlamalıdır.

UN-Experte spricht von Zwangsarbeit in Xinjiang – Peking empört

admin — Mon, 31 Oct 2022 14:18:19 +0000

Wieder hat ein UN-Experte die Zustände in der von der muslimischen Minderheit der Uiguren bewohnten Region Xinjiang in China angeprangert. Pekings Reaktion folgt auf den Fuß.

Der unabhängige UN-Menschrechtsexperte für Sklaverei prangert an, dass Minderheiten in Chinas Xinjiang-Region zu Zwangsarbeit genötigt werden. Der vom UN-Menschenrechtsrat in Genf beauftragte japanische Experte für Menschenhandel, Tomoya Obokata, schreibt in einem neuen Bericht: „Der Sonderberichterstatter hält die Schlussfolgerung für angemessen, dass Zwangsarbeit unter uigurischen, kasachischen und anderen ethnischen Minderheiten in Sektoren wie der Landwirtschaft und der verarbeitenden Industrie in der autonomen Uiguren-Region Xinjiang in China vorgekommen ist.“

Das chinesische Außenministerium in Peking wies seine Schlussfolgerung am Mittwoch empört zurück. Obokata hat sich nach eigenen Angaben sowohl mit Betroffenen ausgetauscht und unabhängige Forschungsberichte gelesen als auch Regierungsdokumente konsultiert.

In der nordwestchinesischen Region Xinjiang sind nach Angaben von Menschenrechtlern Hunderttausende muslimische Uiguren und Mitglieder anderer Minderheiten in Umerziehungslager gesteckt worden. Chinas Führung beklagt in der Region Separatismus, Extremismus und Terrorismus. Hingegen fühlt sich die dort ansässige muslimische Minderheit der Uiguren politisch, religiös und kulturell unterdrückt. Nach ihrer Machtübernahme 1949 in Peking hatten die Kommunisten das ehemalige Ostturkestan der Volksrepublik einverleibt.

„In einigen Fällen kann es sich um Versklavung handeln“

Obokata geht auf die von China als Berufsbildungszentren bezeichneten Einrichtungen und Arbeitsbeschaffungsprogramme ein, die nach Darstellung Pekings die Armut bekämpfen sollen. Menschen würden aus ihrer Heimat anderswo hingebracht und für geringe Löhne beschäftigt, schrieb er. Die Arbeiterinnen und Arbeiter würden übermäßig überwacht, lebten und arbeiteten unter schlechten Bedingungen und seien Drohungen sowie körperlicher oder sexueller Gewalt ausgesetzt. „In einigen Fällen kann es sich um Versklavung als Verbrechen gegen die Menschlichkeit handeln, was eine weitere unabhängige Analyse verdient“, hieß es.

In dem Bericht geht es allgemein um heutige Formen der Sklaverei, deren Opfer ethnischen, religiösen und sprachlichen Minderheiten angehören. Der Berichterstatter erwähnt auch zahlreiche andere Staaten, darunter Mali, Niger, Brasilien, Bangladesch.

China weist Vorwürfe zurück

Chinas Außenamtssprecher Wang Wenbin sagte, Obokata „hat sich entschieden, den Lügen und Desinformationen zu glauben, die die USA, einige westliche Länder und antichinesische Kräfte fabriziert haben“. Er missbrauche seine Macht, verunglimpfe China und handele als „politisches Werkzeug“ chinafeindlicher Kräfte. „Es hat niemals Zwangsarbeit in Xinjiang gegeben“, sagte der Sprecher. China schütze die Rechte der Arbeiter und Angehörigen von Minderheiten. Einige Kräfte benutzten Menschenrechte, um Wohlstand und Stabilität in Xinjiang zu untergraben und die Entwicklung Chinas einzudämmen. (dpa, iQ)

Quelle: www.islamiq.de

Unterdrückung der Uiguren – Menschenrechtler fordern Sanktionen

admin — Mon, 31 Oct 2022 14:15:43 +0000

Der aktuelle UN-Bericht verdeutlicht Menschenrechtsverletzungen gegen die Uiguren. Für Menschenrechtsorganisationen soll das Verhalten Chinas endlich Konsequenzen haben.

Menschenrechtsorganisationen haben den nach monatelanger Verzögerung veröffentlichten Bericht des UN-Menschenrechtsbüros über das Vorgehen Chinas gegen Minderheiten in der Region Xinjiang gelobt. „Die Opfer und ihre Familien, die von der chinesischen Regierung lange verunglimpft wurden, sehen endlich, dass ihre Verfolgung anerkannt wird“, sagte John Fisher von der Organisation Human Rights Watch (HRW) in Genf.

In dem UN-Bericht heißt es, es gebe in Xinjiang Anzeichen von Verbrechen gegen die Menschlichkeit. Berichte von Inhaftierten zeigten Muster von Folter oder anderen Formen grausamer, unmenschlicher oder erniedrigender Behandlung oder Bestrafung.

Betroffene könnten sich nun an die UN und deren Mitgliedsstaaten wenden, um die Verantwortlichen zur Rechenschaft zu ziehen, sagte Fisher zu dem Report. HRW forderte den UN-Menschenrechtsrat auf, eine unabhängige Untersuchungskommission einzurichten. Der Rat tagt ab dem 12. September in Genf. Unter den 47 Mitgliedern sind zur Zeit Deutschland und auch China. „Noch nie war es für das UN-System so wichtig, Peking die Stirn zu bieten und den Opfern beizustehen“, sagte Fisher.

Auch die Menschenrechtsorganisation International Service for Human Rights (ISHR) forderte Konsequenzen. „Dieser Bericht ist ein entscheidender Schritt auf dem Weg zur Rechenschaft über Rechtsverletzungen an Uiguren und türkischen Muslimen in China“, teilte Exekutivdirektor Phil Lynch mit. Das Verhalten Chinas dürfe nicht weiter geduldet werden, meinte ISHR-Programmdirektorin Sarah Brooks.

Ausschusschefin im Bundestag fordert Sanktionen

Auch die Vorsitzende des Bundestagsausschusses für Menschenrechte hat nach dem Bericht Sanktionen gefordert. Dabei nannte die FDP-Politikerin Renata Alt konkret auch Chinas Präsidenten Xi Jinping. „Es wäre spätestens jetzt angebracht, dass sich besonders westliche Länder, die China gerade auch immer kritisiert haben (…) jetzt zusammentun, ein gemeinsames Vorgehen in Abstimmung mit den USA beschließen und so schnell wie möglich personenbezogene Sanktionen gegen Verantwortliche verhängen“, sagte Alt am Freitag im Deutschlandfunk.

Alt bezeichnete die Inhalte des Berichts als furchtbar. „Das ist ein Ausmaß der willkürlichen und diskriminierenden Inhaftierung von Angehörigen der Uiguren und vielen muslimischen Gruppen in einer Dimension, wo wir tatsächlich von einem internationalen Verbrechen, eben Verbrechen gegen die Menschlichkeit sprechen müssen“, sagte sie. „Naive Außenpolitik“ wie im Umgang des Westens mit Russland dürfe sich nicht wiederholen.

USA: Bericht bekräftigt Besorgnis über Völkermord

Die USA haben die Inhalte eines explosiven UN-Berichts über Menschenrechtsverstöße gegen Minderheiten in China alarmierend genannt. „Die Vereinigten Staaten begrüßen diesen wichtigen Bericht, der die entsetzliche Behandlung und Misshandlung von Uiguren und Angehörigen anderer ethnischer und religiöser Minderheiten durch die Regierung der Volksrepublik China maßgeblich beschreibt“, ließ US-Außenminister Antony Blinken am Donnerstag mitteilen. Der Bericht bekräftige „unsere ernste Besorgnis“ über den anhaltenden Völkermord und die Verbrechen gegen die Menschlichkeit, die die Regierungsbehörden in China an Uiguren, die überwiegend Muslime sind, und an Angehörigen anderer ethnischer und religiöser Minderheitengruppen in Xinjiang begehen würden.

In der Nordwestregion Chinas mit Spannungen zwischen Han-Chinesen und ethnischen Minderheiten wie den Uigurengreifen Sicherheitskräfte seit blutigen Unruhen 2009 hart durch. Peking wirft uigurischen Gruppen Extremismus und Separatismus vor. Was Geflohene und Menschenrechtsgruppen seit Jahren berichten, bestätigt jetzt auch der Bericht: Die Minderheiten werden mit Zwangsmaßnahmen unterdrückt.

Verfolgung der Uiguren–Antrag gegen China scheitert im UN-Menschenrechtsrat

admin — Mon, 31 Oct 2022 14:13:05 +0000

Der UN-Menschenrechtsrat hat es abgelehnt, sich in einer Debatte mit den chinesischen Menschenrechtsverletzungen gegen die Uiguren zu befassen.

Westliche Länder haben im UN-Menschenrechtsrat in Genf eine Schlappe gegen China eingesteckt. Der Versuch, eine Debatte über den Bericht des UN-Hochkommissariats über Menschenrechtsverletzungen in der chinesischen Region Xinjiang durchzusetzen, scheiterte am Donnerstag. 19 Mitglieder des Rates stimmten gegen den Antrag, 17 dafür und 11 enthielten sich. Deutschland war dafür. Als das Ergebnis bekannt wurde, kam Applaus auf. Auf Chinas Seite standen unter anderen Venezuela, Kuba, Pakistan und Katar.

Das Hochkommissariat hatte Ende August Anzeichen für Verbrechen gegen die Menschlichkeit in der Region Xinjiang bezeugt. Uiguren und Angehörige anderer Minderheiten und Menschenrechtsorganisationen berichten seit Jahren, dass Hunderttausende Menschen dort gegen ihren Willen in Umerziehungslager gesteckt, teils gefoltert und zu Zwangsarbeit verpflichtet worden sind. Der Bericht ist das erste umfangreiche UN-Dokument zur Situation. Es bezieht sich unter anderem auf staatliche chinesische Dokumente.

Ein Verbrechen gegen die Menschlichkeit

„Das Ausmaß der willkürlichen und diskriminierenden Inhaftierung von Angehörigen der Uiguren und anderen überwiegend muslimischen Gruppen (…) könnte internationale Verbrechen, insbesondere Verbrechen gegen die Menschlichkeit, darstellen“, hieß es darin.

Die USA, Norwegen und andere Länder wollten, dass der Bericht bei der nächsten Sitzung des UN-Menschenrechtsrates im Frühjahr 2023 auf die Tagesordnung kommt. Möglich ist weiterhin, dass der neue Hochkommissar für Menschenrechte, Volker Türk, den Bericht selbst im Menschenrechtsrat präsentiert. Seine Vorgängerin Michelle Bachelet hatte ihn am 31. August kurz vor Mitternacht, ihrem Ausscheiden aus dem Amt, veröffentlicht. Türk tritt sein Amt am 17. Oktober an.

China weist alle Vorwürfe über Menschenrechtsverletzungen in Xinjiang zurück. Chinas Botschafter warf westlichen Ländern vor, sie wollten China mit Schmierkampagnen diskreditieren.

Quelle: www.islamiq.de

XINJIANG Uiguren-Vertreter: Papst soll Völkermord in China klar benennen

admin — Mon, 31 Oct 2022 14:09:53 +0000

Die Lage um die muslimischen Uiguren in China ist drastisch. Laut dem Präsidenten des Weltkongresses der Uiguren (WUC) darf Papst Franziskus die Verfolgung der Uiguren nicht unkommentiert lassen.

Der Präsident des Weltkongresses der Uiguren (WUC) fordert von Papst Franziskus klare Worte zum „Völkermord“ an der muslimischen Volksgruppe. Dieser solle – ebenso wie andere religiöse Führer – lautstark seine Stimme erheben gegen das Vorgehen Chinas, sagte Dolkun Isa (Donnerstagabend) bei einem Vortrag in Wien. Isa, seit 2006 deutscher Staatsbürger, leitet einer der größten uigurischen Exilorganisationen mit Sitz in München. In China gilt er wegen seiner Aktivitäten als Terrorist.

„Der Papst hat eine gewichtige Stimme, wenn es um Religionsfreiheit geht“, so der WUC-Chef. Er rief Franziskus auf, die Verfolgung der uigurischen Minderheit als „Völkermord“ zu bezeichnen. Zudem solle der oberste Repräsentant der katholischen Kirche das chinesische Regime auffordern, die Unterdrückung zu beenden. Leider seien entsprechende schriftliche Anfragen bislang nicht erfolgreich gewesen.

Dies hänge wohl damit zusammen, dass das Christentum in China ebenfalls unter starker Verfolgung leide. „Chinas Gefängnisse sind voll von Christen und Angehörigen anderer religiöser Minderheiten“, sagte Isa.

Enttäuscht äußerte er sich nicht zuletzt über internationale Spitzenvertreter des Islam, deren Protest gegen Pekings Uiguren-Verfolgung teils noch verhaltener ausfalle oder ganz ausbleibe. Gründe seien eine in den meisten muslimischen Ländern herrschende Korruption sowie wirtschaftliche Abhängigkeit von China. (KNA, iQ)

Quelle: www.islamiq.de

Sincan’daki 267 Bin Nüfuslu Şehirde 10 Bin Uygur Türkü Hapiste

admin — Mon, 31 Oct 2022 12:09:13 +0000

Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde bulunan bir şehirde 10 binden fazla kişinin gerçekliği kesinleşmemiş suçlamalardan hapsedildiği iddia ediliyor.

Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde aynı ilde yaşayan Uygur Türkü 10 binden fazla kişinin “terör” bağlantılı suçlamalarla hapse atıldığı ileri sürüldü.

267 Bin Nüfuslu İlde 10 Bin Uygur Hapiste

Associated Press’in (AP) özel haberine göre, bölge yönetiminden sızdırıldığı iddia edilen adli kayıtlar, Sincan’ın güneyindeki 267 bin nüfuslu Konaşeher ilinde yaşayan 10 binden fazla kişinin “terörizm”, “dinî aşırıcılık”, “kavga çıkararak huzursuzluğa yol açmak” gibi gerçekliği kestirilemeyen suçlamalardan 2 ila 25 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldığını ortaya koydu.

Adli kayıtların, listedeki kişileri tanıyanlar, yasal celpler, yetkililerle yapılan telefon görüşmeleri tutanakları, adres, doğum tarihi ve kimlik numaraları gibi kanıtlar incelenerek kısmen doğrulanabildiği aktarılan haberde, ilin yetişkin nüfusu içinde her 25 kişiden 1’nin hapsedildiği değerlendirmesine yer verildi.

Hapsedilen vatandaşların sayısının nüfusa oranı bakımından Çin ortalamasının oldukça üzerinde olduğuna dikkati çekilen haberde, hapsedilme oranının, dünyada mahkum nüfusunun en yoğun olduğu ABD’den 10 kat fazla olduğu vurgulandı.

“Çin’in Uygur ili dünyadaki en yüksek hapis oranına sahip.” başlıklı haberde, listedeki 194 kişiyi teşhis eden 8 Uygur Türkü tanığın, tanıdıkları ve yakını olan kişilerin atılı suçlarla ilgisi olamayacağını savunan ifadeleri de yer aldı.

Tanıkların Görüşleri

Mihrigül Musa adlı tanık, listede “dinî aşırıcılık” suçlamasıyla hapsedildiği kayıtlara geçen, çiftçilikle uğraşan kuzeni Rozikari Tohti’nin “yumuşak başlı, üç çocuklu, ailesini seven birisi olduğu, dinî aşırılığa hiçbir ilgisinin bulunmadığını” belirtti.

Norveç’te sürgünde yaşayan Musa, Tohti hakkında, “Onun tutuklanacağını hiç düşünmezdim. Onu görseniz siz de aynı şeyi düşünürsünüz. Çok dürüst biridir.” ifadelerini kullandı.

Musa, Tohti’nin erkek kardeşi Ablikim’in “sosyal düzeni bozmak için halkı toplamak” ve kapı komşusu çiftçi Nurmemet Davut’un da “kavga çıkararak huzuru bozmak” suçlamasıyla tutuklandığını kaydetti.

Uygurların Hepsi Ayrım Gözetmeden Hedef Mi Alınıyor?

Kayıtların AP’ye ulaşmasında rol oynayan, sürgünde yaşayan Abdülveli Eyüp adlı Uygur da listede kuzenlerinden birinin, komşularının ve lisedeki kimya öğretmeninin olduğunu belirterek, duygularını şöyle dile getirdi:

“Listeyi görünce bayıldım. O güne dek başkalarının hikayelerini anlatmaya çalışmıştım ama bu defa anlatılan benim çocukluğumdan insanlar, benim hikâyemdi.”

Eyüp, herkesin saygı duyduğu birisi olan öğretmen Adil Tursun’un, Tokuzak kasabasındaki lisede çocuklara Çince eğitim verebilen tek kişi olduğunu, Komünist Parti üyesi olan Tursun’un yetiştirdiği öğrencilerin bölgede kimya sınavlarında en yüksek notları aldığını anlattı.

Listede yer alan Tursun gibi isimlerin suçlanmasını anlayamadığını çünkü “model vatandaş” oldukları görüşünü dile getiren Eyüp, “Bu suç tanımları; aşırılıkçı fikirleri yaymak, ayrılıkçılık; bu suçlamalar tamamen saçmalık.” ifadesini kullandı.

İddialar, Pekin yönetiminin Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki uygulamalarının Uygur azınlığı ayrım gözetmeden hedef aldığı, temel hak ve özgürlükleri ihlal ettiğine dair iddiaları yeniden gündeme getirdi.

Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Uygulamaları

Çin’de son yıllarda Uygur Türklerinin kimlik ve kültürlerine yönelik ihlaller, uluslararası kamuoyunca eleştiriliyor. Pekin’in 2017’de bölgede yaşanan bıçaklı saldırılar gibi küçük çaplı bazı terör olaylarını gerekçe göstererek uygulamaya koyduğu polisiye tedbirler, Uygurların hapsedilmesi ve “aşırılıklardan arındırma” amacıyla “mesleki eğitim merkezleri” olarak adlandırılan kamplarda çok sayıda Uygur Türkü’nün kendi rızası dışında tutulduğu iddiaları uluslararası kamuoyunu uzun süre meşgul etmişti.

Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde kaç kamp bulunduğuna, buralarda kaç kişinin tutulduğuna ve söz konusu kişilerden ne kadarının sosyal hayata döndüğüne ilişkin bilgi vermiyor. Birleşmiş Milletler (BM) ve diğer uluslararası örgütler, kampların incelemeye açılması çağrılarını yinelerken Çinli yetkililer, bugüne kadar kendi belirlediği birkaç kampın az sayıda yabancı diplomat ve basın mensubu tarafından kısmen görülmesine izin vermişti.

Çin makamları, daha önce BM yetkililerinin doğrudan bilgi almak amacıyla bölgede serbestçe inceleme yapma taleplerini ise geri çevirmişti. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet‘in bu ay bölgedeki insan haklarını durumunu yerinde incelemek amacıyla Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ni ziyaret etmesi bekleniyor. (AA)

Kaynak: www.perspektif.eu

Uygur Türklerinin Sincan’da Nasıl Topluca Hapsedildiği Belgelendi

admin — Mon, 31 Oct 2022 12:07:10 +0000

Uluslararası medya kuruluşları, Uygurların Çin’de toplu olarak hapsedildiğine dair daha fazla kanıt yayınladı. 10 gigabaytlık sızdıran veriler, Sincan’daki Uygur Türklerine yönelik baskı politikalarına ilişkin binlerce video ve fotoğraf içeriyor.

Uluslararası basın kuruluşlarının eş zamanlı olarak yayınladıkları haberlere göre, Sincan’da Uygur Türklerine yönelik baskı politikalarıyla ilgili ayrıntılar, polis bilgisayarlarının hacklenmesi sonucu elde edildi. Belger, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet’nin Çin ve Sincan ziyaretinin gerçekleştiği günlerde yayımlandı.

Sincan’daki Uygur Türkleri Nasıl Alıkoyuluyor?

Çin’in Sincan’daki gizli kitlesel alıkoyma sisteminden binlerce fotoğraf, bu yılın başlarında antropolog Adrian Zenz’e iletildi. Zenz, sızdırılan belgeleri BBC, Spiegel ve Le Monde dahil olmak üzere 14 uluslararası basın kuruluşuyla paylaştı. Bunları araştırmak ve doğrulamak için aylarca süren çalışmanın ardından yayımlanan raporlar, bölgedeki Uygur Türklerinin alıkonulmasına ilişkin önemli yeni ayrıntılar sunuyor.

Rapora göre, Çin hükûmeti, 2017’den bu yana Sincan’da inşa edilen kampların sadece eğitim amaçlı olduğu savunurken, yeni yayımlanan belgeler, kampların bir hapishaneden farksız olduğunu gösteriyor. Belgeler, Uygur kimliğinin, kültürünün veya Müslümanlığın neredeyse her türlü tezahürünü hedef alan bir politikaya yönelik en güçlü kanıtlardan bazılarını sunuyor.

Belgelerde Ocak-Temmuz 2018 arasında polis tarafından çekilen 5 binden fazla Uygur Türkü’nün fotoğrafı yer alıyor. Beraberindeki diğer veriler, bunlardan en az 2 bin 884’ünün gözaltında olduğuna işaret ediyor. Yaklaşık 10 gigabaytlık veri seti, Sincan bölgesinin önceki parti liderlerindne Chen Quanguo’nun kaçmaya çalışan her mahkumun “vurulacağını” söyleyen daha önce kayıtlara geçmemiş 2017 yılına ait bir konuşmasını da içeriyor.

Fotoğraflarda, “yeniden eğitim kampında” bulunanlar için, Çin’in uzun zamandır iddia ettiği “istekli öğrenciler” olmadıklarına dair işaretler dikkati çekiyor. “Yeniden eğitim kampı” fotoğraflarından bazılarında, ellerinde copları olan gardiyanlar göze çarpıyor.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vang Vınbin, BBC’nin gündeme getirdiği iddialarla ilgili soruya verdiği yanıtta, “Bahsettiğiniz, Çin karşıtı güçlerin Çin’i karalamaya yönelik çabalarının son örneğidir. Bunlar eski hilelerin tekrarından ibarettir. Dedikodu ve yalanları yayarak dünyanın vereceği hükmü gölgeleyemezler. Sincan’da istikrar ve refahın olduğu, orada yaşayanların da hayatlarından memnun ve mutlu olduğu gerçeğinin üzerini örtemezler.” ifadelerini kullandı.

Uygurların Hepsi Mi Hedef Alınıyor?

Rapora göre birçok kişi, sadece Müslüman olduklarına dair işaretlerden yola çıkılarak ya da Müslümanların çoğunlukta olduğu ülkeleri ziyaret ettikleri için gözaltı kamplarına yerleştiriliyor.

Fotoğraflar arasında 60 yaşındaki Tacigül Tahir adlı kadının yasa dışı vaaz vermek suçlamasıyla Ekim 2017’de kampa yerleştirildiği bilgisi yer alıyor. Oğlunun alkol veya sigara içmediği için kadının “güçlü dinî eğilimlere” sahip olduğu ifadesinin yer aldığı belgede, oğlunun da terör suçlamalarıyla 10 yıl hapis cezasına çarptırıldığı belirtiliyor.

Fotoğraflarda en genç olarak gözüken Rahile Ömer’in, 15 yaşında gözaltında olduğu ifade edilirken, 73 yaşındaki Anihan Hamit’in kamptaki en yaşlı kişi olarak kayıtlara geçtiği bilgisi yer alıyor.

Belgeler arasında üst düzey yetkililerin gizli konuşmaları, polis kitapçıkları, personel bilgileri ve 20 binden fazla Uygur Türkü için gözaltı ayrıntıları yer alıyor.

Raporda, polis protokolünde yer alan, kampların tüm bölgelerinde silahlı memurların, gözetleme kulelerinde makineli tüfeklerin ve keskin nişancı tüfeklerinin konumlandırılması bilgisinin, kaçmaya çalışanlar için “vur-öldür” politikasının varlığını açıkladığına işaret ediliyor.

Çin’in Sistematik Hak İhlalleri

Çin, son yıllarda Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Uygur Türkleri ve diğer azınlık mensuplarını hedef alan sistematik hak ihlallerine ilişkin iddialar nedeniyle uluslararası kamuoyunda eleştirilere hedef oluyor.

Türkiye’nin de yer aldığı BM üyesi 43 ülke, 21 Ekim 2021’de New York’ta düzenlenen BM İnsan Hakları Komitesi Toplantısı’nda yaptıkları ortak açıklamada, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde 1 milyondan fazla kişinin “yeniden eğitim merkezi” adı verilen siyasi kamplarda alıkonulduğundan, işkence, kötü muamele, insanlık dışı ve aşağılayıcı cezalandırma, zorla kısırlaştırma, cinsel şiddet ve çocukları ailelerinden ayırma gibi yaygın ve sistematik insan hakları ihlallerine maruz kalmasından duydukları endişeyi dile getirmişti.

Açıklamada, bölgede din ve inanç özgürlüğü ile seyahat, toplantı ve ifade özgürlükleri üzerinde kısıtlamalar bulunduğu ve yaygın kullanılan elektronik izleme teknolojilerinin orantısız şekilde Uygurları ve diğer azınlık mensuplarını hedef aldığı belirtilmişti.

Pekin yönetiminin hukukun üstünlüğü ilkesine ve insan haklarını koruma konusundaki ulusal ve uluslararası yükümlülüklerine uyması gerektiği vurgulanan açıklamada, “Çin’e, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve ofisi de dahil bağımsız gözlemcilere Sincan’a hızlı, anlamlı ve serbest erişim sağlama çağrısı yapıyoruz.” ifadeleri yer almıştı.

Çin, Sincan’da kaç kamp bulunduğuna, buralarda kaç kişinin olduğuna ve söz konusu kişilerden ne kadarının sosyal hayata döndüğüne ilişkin bilgi vermezken kendi belirlediği birkaç kampın az sayıda yabancı diplomat ve basın mensubu tarafından kısmen görülmesine izin vermişti.

Zorla Çalıştırma Uygulaması

Öte yandan çok sayıda Uygur Türkü’nün bölgedeki fabrikalarda zorla çalıştırıldığı iddia edilmiş, Sincan’daki bazı işletmeler, “zorla çalıştırma” yoluyla üretim yapıldığına dair iddiaların hedefi olmuştu.

ABD Kongresi, Aralık 2021’de Çin’in Uygur Özerk Bölgesi’nde Uygur Türkleri ile diğer etnik ve dinî azınlıkların zorla çalıştırılması yoluyla ürettiği malların ABD’ye ithalatının yasaklanmasını öngören yasayı kabul etmişti. Washington yönetimi, iddialara konu olan işletmelere ve onlarla çalışan şirketlere yaptırım kararları almıştı.

Pekin yönetiminin sözcüleri ise zorla çalıştırma iddialarını “Çin-karşıtı güçler tarafından uydurulmuş yalanlar” olarak nitelemiş; ülkedeki insan hakları durumunun gerçeğe aykırı olarak karalanmaya çalışıldığını savunmuştu.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Bachelet, bu hafta başladığı Çin ziyaretine devam ediyor. Altı günlük zirayeti sırasında Sincan bölgesini ziyaret edecek. Uygurlarla konuşmasına da izin verilip verilmediği belli değil. Uluslararası Af Örgütü gibi insan hakları örgütleri, Bachelet’e Çin’in onu kendi amaçları için kullanmasına izin vermemesi çağrısında bulundu. Bachelet’nin temasları, bir BM Komiseri tarafından 17 yıl sonra Çin’e yapılan ilk ziyaret niteliğinde. (AA/P)

BM Raporu: Çin’in Sincan’daki İhlalleri “İnsanlığa Karşı Suç” Olabilir

admin — Mon, 31 Oct 2022 12:03:32 +0000

Birleşmiş Milletler Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki bazı ihlallerinin “insanlığa karşı suç” olabileceğini ve Arakanlı Müslüman kadınların “güvenlik güçlerinin, sistematik cinsel şiddetine” uğradığını bildirdi.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi Özel Raportörü Tomoya Obokata, “etnik, dinsel ve dilsel azınlıklara mensup kişileri etkileyen modern kölelik” üzerine bir rapor hazırladı. Modern kölelik konusunda çalışmalar yürüten Obokata, modern köleliğin dünya çapında yaygın bir şekilde uygulandığına dikkat çekti.

Modern köleliğin neden ve sonuçlarının da ele alındığı raporda, özellikle azınlıklara yönelik olmak üzere geleneksel köleliğin Afrika’nın Sahel bölgesindeki Moritanya, Mali ve Nijer’de görüldüğü belirtildi.

Raporda, köleliğin modern formlarından çocuk işçiliğinin, tüm dünyada en kötü hâliyle var olduğu vurgulandı. Rapora göre çocukların, Asya, Pasifik, Orta Doğu, Amerika ve Avrupa’daki yüzde 4 ila 6’sı, Afrika’da yüzde 21,6’sı, Sahraaltı Afrika’da yüzde 23,9’u çocuk işçi konumunda.

Sincan Uygur Özerk Bölgesi

Raporda, mağdur ve hükûmet açıklamaları da dahil birçok kaynaktan ulaşılan bilgilerin bağımsız değerlendirilmelerine dayanılarak “Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde Uygur Türkleri, Kazak ve diğer etnik azınlıkların tarım ve imalat gibi sektörlerde zorla çalıştırıldığı sonucuna varmanın uygun olduğu” ifade edildi.

Çin’in iki farklı sistem kullandığına işaret edilen raporda, bunlardan birinde, mesleki beceri eğitim ve öğretim için azınlıkların alıkonulduğu ve akabinde işe yerleştirildiği belirtildi. Diğer sistemin de tarım işçilerinin başka işlere taşındığı işçi programı yoluyla fakirliğin azaltılması olduğu ifade edildi.

Çoğu durumda söz konusu işlerin istenmediğine dikkat çekilen raporda, çalışanların aşırı denetime, kötü yaşam ve çalışma koşullarına, hareket kısıtlamasına, tehditlere, fiziksel veya cinsel şiddete ve diğer insanlık dışı ve aşağılayıcı muamelelere maruz kaldığı vurgulandı.

Raporda, “Bazı durumlar, insanlığa karşı suç olan kölelik olabiliyor ki bu durumun daha bağımsız biçimde incelenmesi gerekiyor.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Diğer yandan, Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vang Vınbin rapora tepki gösterdi. Vang, Raportör Obokata’nın, ABD, bazı Batı ülkeleri ve Çin karşıtı güçlerin Sincan hakkında yaydığı yalanlara ve dezenformasyonlara inanmayı seçtiğini söyledi.

Obokata’nın Çin’e iftira atmak ve karalamak için özel raportör olarak görevini kötüye kullandığını ve Çin karşıtı güçlere siyasi bir araç gibi hizmet ettiğini kaydeden Vang, “Çin bunu şiddetle kınıyor. Sincan’da hiçbir zaman zorla çalıştırma olmadı.” dedi.

Vang, Çin’in, tüm etnik gruplardan çalışanların iş arama, ekonomik ve sosyal hayata katılma haklarını ve çıkarlarını koruduğunu savundu.

Zorla Evlilikler de Modern Kölelik

Raporda, azınlıkların Latin Amerika’da da zorla çalıştırıldığı bilgisi paylaşıldı. Çocuk yaşta veya zorla evlilikle cinsel köleliğin de modern kölelik olarak ele alındığı raporda, Avrupa’nın güneydoğusunda, 20-24 yaşlarındaki Roman kadınların yarısının 18 yaşından önce evlendiği belirtildi.

Birleşik Krallık’taki resmî verilere atıfta bulunulan raporda, ülkede başta Pakistan olmak üzere Afganistan, Bangladeş, Hindistan ve Somali gibi ülkelerle bağlantılı zorla evlilikler olduğuna dikkat çekildi.

Boko Haram örgütünün Hristiyan kadın ve kızları din değiştirip evlenmeye zorladığı kaydedilen raporda, örgütün Nijerya’da Hristiyan ve ılımlı Müslüman kadınları cinsel kölelik de dahil köle yapmak için hedef aldığına işaret edildi.

Raporda Nijerya, Kongo, Kamboçya, Hindistan, Kazakistan, Sri Lanka, Vietnam, Bolivya, Kolombiya, Honduras ve Panama gibi ülkelerde zorla yaptırılan evliliklerin sorun olduğu vurgulandı.

Yezidi ve Arakanlı Müslüman Kadınlar da Tecavüz ve Cinsel Şiddet Mağduru

Raporda ayrıca Irak’ta 2014’de terör örgütü DEAŞ mensuplarının en az 6 bin 500 Yezidi kadını esir aldığı ifade edildi. DEAŞ’lıların bu kadınlara karşı tecavüzü bir savaş silahı olarak kullandığının altı çizilen raporda, günümüzde yaklaşık 2 bin 800 kadın ve kızın hâlâ esir veya kayıp olduğu vurgulandı.

Raporda, Myanmar’da Arakanlı Müslüman (Rohingya) kadınlar için de “ülkenin güvenlik güçlerinin, savaş suçu veya insanlığa karşı suç olarak sayılabilecek sistematik cinsel şiddetine uğruyor.” ifadesi kullanıldı.

Raportör Obokata raporda, her ne kadar azınlıklar modern köleliğe dirense de hükûmetlerin, ulusal insan hakları ile sivil toplum kuruluşlarının, azınlıkların istismarının önlenmesinde önemli rol oynadığına dikkati çekti. (AA)

Kaynak: www.perspektif.eu

BM Raporu: “Sincan’da Uygurlara Karşı İnsanlık Suçu İşleniyor”

admin — Mon, 31 Oct 2022 12:00:01 +0000

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin 8 aydır beklettiği Uygur Türklerine dair insan hakları ihlalleri raporu açıklandı. Raporda terör ve aşırılıkla mücadele adı altında ciddi insan hakları ihlalleri işlendiği tespit edildi.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, uzun süredir beklenen Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki insan hakları ihlallerine dair raporu açıkladı. Yüksek Komiser Michelle Bachelet’in görev süresi bitmeden açıklayacağı sözünü verdiği rapor, Bachelet’in son görev gününde İsviçre saatiyle 23.48’de yayımlandı.

Sincan’da Uygur Türkleri ve Diğer Azınlıklarla Yapılan Mülakatlar

48 sayfalık raporda Sincan’da yaşayan 23 Uygur, 16 Kazak ve 1 Kırgız Türküyle detaylı mülakat yapıldığı, konuşulan isimlerden 26’sının 2016’dan bu yana belirli aralıklarla ya keyfi tutuklandığı ya da Çin’in yeniden eğitim kamplarında çalıştırıldığı bilgisi paylaşıldı.

Raporda Sincan bölgesinde “terör ve aşırılıkla mücadele adı altında ciddi insan hakları ihlalleri işlendiği” ve bu ihlallerin “insanlık suçu teşkil edebileceği” vurgulanırken, “Hak ihlallerinin dayandırıldığı terörle mücadele kanunları, uluslararası insan hakları norm ve standartları açısından oldukça sorunludur. Bölgedeki yetkililere geniş soruşturma, yasaklama ve baskı imkanı tanıyan bu yasada belli belirsiz, geniş ve ucu açık tanımlamalar bulunmaktadır.” ifadesi yer aldı.

“Kamplardaki Muamele Endişe Verici”

Bölgedeki yeniden eğitim kamplarında tutulanlara yönelik muamelenin endişe verici olduğu, işkence, kötü muamele ve zorunlu tıbbi tedavi uygulandığına dair raporların güvenilir bulunduğu belirtildi.

Komiserliğin eriştiği belgelerin, söz konusu hak ihlallerinin net bilançosunu çıkarmaya yetmeyeceği fakat “yeniden eğitim kamplarındaki ayrımcı ortamın, bu tesislerde insan hakları ihlallerinin geniş eksende yaşandığını doğrulayacak yeterlilikte olduğunun” altı çizildi.

Yeniden eğitim kamplarında tutulan Müslüman azınlığa mensup kişilerin temel insan haklarından mahrum edildiği kaydedilerek, “Dini kimlik, ifade, mahremiyet ve hareket özgürlükleri usulsüzce yasaklanmıştır.” denildi.

Çin Hükûmetine Çağrılar

Çin’in Sincan’daki baskıcı ve ayrımcı uygulamalarının etkisinin sınırları aştığı, tutuklamalar ve eğitim kamplarında zorla çalıştırmalardan ötürü birçok kişinin ailesinden ayrı düştüğü veya baskı ortamından ötürü ülkelerini terk etmek zorunda kaldığı vurgulandı.

Raporun sonunda Çin hükûmetine, “yeniden eğitim kampları, cezaevleri ve benzeri tutukluluk merkezlerinde keyfi tutulanların derhâl serbest bırakılması”, “Sincan’da aile mensuplarının haber alamadığı kişilerin nerede olduğuna dair bilgi verilmesi”, “terörle mücadele, ulusal güvenlik ve azınlık haklarına dair yasaları gözden geçirecek çalışma planı oluşturulması”, “yeniden eğitim kamplarındaki hak ihlallerinin ivedilikle araştırılması” ve “bölgedeki cami, tapınak ve mezarlıkların yıkıldığına dair iddialara somut veriler sunularak açıklık getirilmesi” çağrıları yapıldı.

Rapor 8 Ay Gecikmeli Açıklandı

Komiserlikten 10 Aralık 2021’de yapılan açıklamada, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde Çin’in uygulamalarına ilişkin raporun haftalar içinde açıklanacağı duyurulmuştu.

Açıklamanın ardından aylar geçmesine rağmen raporun yayımlanmaması, Uygur Türkleri başta olmak üzere uluslararası hak gruplarından tepki görmüştü.

23-28 Mayıs’ta Çin’e giden ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ni de ziyaret eden Bachelet, ziyaretin ardından Çin’in başkenti Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, raporun ne zaman açıklanacağına ilişkin bilgi vermekten kaçınmıştı.

Çevrim içi ortamda düzenlenen basın toplantısına BM’ye akredite gazetecilerin internet yoluyla katılımına izin verilmemesi de tepkileri çekmişti. (AA)

Kaynak: www.perspektif.eu

Doğu Türkistan Meselesi ve “Ceza Kampları”

admin — Mon, 31 Oct 2022 08:03:21 +0000

Müslüman Uygur azınlığı uzun zamandır “Çinlileştirme” politikalarının hedefinde. Bu siyasetin bir parçası çok tartışılan ve uzun zaman varlığı inkar dilen “ceza kampları”dır.

Doğu Türkistan 1949 yılında Komünist Çin’in Doğu Türkistan’ı işgal ettiği günden beri Çin Halk Cumhuriyeti tarafından ciddi bir tehdit olarak algılandı. Soğuk Savaş’ın bitmesi, Orta Asya cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını kazanmalarından bu yana değişen bölgesel denklemler ve Çin’in ekonomik yükselişi sonucu, Doğu Türkistan meselesi Çin yönetimi tarafından stratejik bir boyutta ele alınmaya başlandı.

Terörle Mücadele Kanunu ve Aşırıcılık Karşıtı Düzenlemelerin Etkileri

Son birkaç yıldır Çin hükümeti, Doğu Türkistan’daki güvenlik kuvvetlerini daha da güçlendirmek için “terör tehdidini” kendi çıkarı doğrultusunda kullanıyor, Uygurlardan kaynaklanan aşırılık tehlikesinden bahsediyor, sert politikalarını haklı göstererek ve genişleterek sivil haklar üzerindeki baskısını artırıyor. Çin’in Doğu Türkistan’daki “Üç Şer Güce” (terörizm, dinî aşırılık ve bölücülük) karşı görünür harekâtı, açık bir biçimde Uygur kültürünü yok etmek için devlet terörü aracı hâline gelmiş durumda. (WUC, 2017).¹

Aralık 2015’te sunulan ve Uygurlara âdeta kâbus yaşatan terörle mücadele kanunu, insanların iletişim ve dinsel uygulamalarını daha da kısıtlıyor. Kuşkusuz Çin aşırılık ve terörizm tehdidini abartıyor ve Doğu Türkistan’daki dinî faaliyetleri ve etnik kimliği güç kullanarak bastırıyor. Çin terör tehdidiyle karşı karşıya olduğunu iddia ediyor, ancak bölgedeki terör olgusuna dair ayrıntıları paylaşmıyor. Bu da şiddet içermeyen faaliyetlerde terörle mücadele yasasına başvurulduğu endişesini beraberinde getiriyor. Çin’in terörle mücadele yasası, şeffaflığın eksikliği ve adil yargılama ihlallerinden ötürü siyasi açıdan gerekçeli olarak kabul edilir (HRW,1, 2017).² Kural koyan devlet yetkililerinin ve uygulayıcıların Uygurlara yönelik ırkçı tutumları yüksek düzeyde. Çin’in terörle mücadele kanununun yalnızca uluslararası insan hakları hukukuna değil, Çin’in diğer iç hukukuna da uymadığı açıktır.

Çin’in terörle mücadele kanunu, özellikle asıl mesele azınlık grupları olduğunda onların korunmasıyla ilgili maddeleri içermelidir. Bu yasanın 104. maddesine göre Çin hükümeti, “ulusal politika oluşturmayı etkilemek” amacıyla teşebbüs edilen düşünce ve konuşmaların teröre ait olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla Çin hükümetinin Doğu Türkistan’a (Uygur bölgesine) yönelik politikasını değiştirmeye yönelik eleştirel düşünceler terörizm olarak görülebilir. Bu, Doğu Türkistan’daki yerel emniyet görevlilerinin güçlerini kötüye kullanmasına ve masum insanları terörist olarak nitelendirmesine neden oluyor. 15., 16. ve 94. maddelerde, telekomünikasyon ve internet hizmetlerinin hükümet için bir “arka kapı” veya “veri kaynağı” sağlaması gerektiği belirtiliyor. Yani bu yönetmeliğe uymayan herhangi bir telekomünikasyon ve internet servis sağlayıcısının Çin’de faaliyet göstermesi kolaylıkla engellenebilir. Bu düzenlemeler ise yurt dışı hizmet sağlayıcısı kullanarak gerçekleştirilen ifade ve iletişim özgürlüğünü daha da kısıtlıyor. Yasaklanan iletişim araçlarına erişen bireyler suçlu görülüyor. 23. ve 46. maddeler, yetkililere dijital gözetim sistemindeki kişileri izleme, kontrol noktaları oluşturma ve bireylerin bilgilerinin veri tabanında toplanmasına izin veriyor. 52. madde, emniyet güçlerinin iletişim, konum, sosyal ve ticari faaliyetleri kısıtlamasına olanak sağlıyor.

Mart 2017’de Uygur Özerk Bölgesi Halk Kurultayı (the XUAR People’s Congress), bölgenin ilk “aşırılığa karşı” uygulama yönetmeliğini kabul etti (CLT, 2017). Yönetmelik 15 eylemi aşırılığın işareti olarak sayıyor ve Çinli hukukçulara göre “yasal din ile yasa dışı din arasında net bir çizgi çizilmesini” istiyor. Bu yasa Temmuz 2016’da kabul edilirken; 2017 yılı Uygur Özerk Bölgesi hükümet yetkililerine düzenlemeyi hayata geçirmeyi şart koşuyor (Xinhua, 2017). Doğu Türkistan’da aşırılığa karşı mücadele amaçlı önlemler son yıllarda Uygurların barışçıl dinî inancını suç sayar nitelikte (UHRP, 2016). Adı geçen düzenlemeler Doğu Türkistan’da titizlikle uygulandı. Örneğin gözetim sistemi, tren istasyonu ve kasaba dışındaki yollardaki kontrol noktaları, insanların akıllı telefonlarını aramak için kullanılan el cihazları, araçları takip etmek için GPS sistemi gibi. (Josh Chin, Clément Bürge, 2017).

Ulusal terörle mücadele yasası için uygulanan bu yönerge, bölgedeki meseleyi çözmek yerine daha da büyütecektir. Uygur nüfusunun ekonomik açıdan ötekileştirilmesine dair sorunlara değinmek, özgür dinî uygulamalara karşı yapılan psikolojik baskı ve Uygur dili eğitimine erişimin yanı sıra Uygurlara karşı artan şüphe atmosferinin yerine; yönetmelik, yetkililerin bölgenin ötekileştirilmesini artırmaya niyetli olduğunu açıkça göstermektedir.

Uygur Öğrencilerinin Geri Çağrılması

2017’de Çin hükümeti, Mısır ve Türkiye de dâhil olmak üzere yurt dışında öğrenim gören Uygur öğrencilerine eve dönmeyi emretti (Shohret Hoshur, 2, 2017). Birçok kaynağa göre, Çinli yetkililer yabancı ülkelerdeki öğrencilerin aile üyelerini onları geri dönmeye zorlamak amacıyla gözaltına almıştır. Yurt dışındaki öğrenciler Çin’in geri dönme taleplerine uymadığından, 100’den fazla Uygur Ağustos 2017’de Mısır’da gözaltına alındı. Bu öğrencilerin en az 24’ünden fazlası zorla Çin’e gönderildi ve burada bazılarının tutuklandığı bildirildi (Emily Feng, 2017). Mısır’da iki yıl eğitim gördükten sonra 2015’te Çin’e dönen genç Uygur kadın Buzeynep Abdureshit (Buzainafu Abdourexiti) Mart 2017’de aniden gözaltına alındı ve kurulan gizli bir mahkemenin verdiği kararla da 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı (Uluslararası Af Örgütü, 2017). Mısır’da El-Ezher Üniversitesi’nde doktorasını tamamlayan Uygur Habibullah Tohti, Çin eğitim sisteminde iş bulmaya çalıştıktan sonra 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı (Shohret Hoshur,3, 2017). Ayrıca eğitim amacıyla Türkiye’ye gelen en az 6 Uygur öğrenci ülkeye dönünce hapsedildi. (Shohret Hoshur,1,2017) Çin böylelikle tüm dünyaya dağılmış etnik Uygur nüfusunu aramaya ve çağırmaya devam ediyor.

Bugün belki de en acil mesele, Doğu Türkistan’daki “yeniden eğitim” merkezlerinde veya toplama kamplarında bir milyona yakın Uygur Türkünün tutulmasıdır. Çin 2017’de binlerce Uygur Türkünü “yeniden eğitim” kamplarında veya politik eğitim merkezlerinde toplamaya başladı. Kamplar, çeşitli etiketlerin ardından 2017’nin başlarında resmî olarak Profesyonel Eğitim Veren Okullar olarak isimlendirilmeye başlandı.³

Kampların ve baskılama politikalarının Uygur nesilleri üzerindeki etkileri kapsamlı olacaktır. Çin hükümeti, etnik azınlıklar için saygı isteyen söylemlerden kamplarda gözaltılara ve etnik kimliğin yanı sıra dinin kriminalizasyonu üzerinden asimilasyona net bir şekilde kaydığını göstermiştir. Gözlemciler,⁴ Sovyet Gulaglarındaki kamplar ile karşılaştırma yapmış ve Washington Post şunları yazmıştır: “Nazi imha kampları ve Stalin’in Gulaglarından sonra ‘bir daha asla’ ilkesine inanan herkes Çin’in beyin yıkama, hapishane ve işkence kullanımına karşı ses çıkarmalıdır.”⁵

2 Temmuz 2018 tarihinde araştırmacı Rian Thum, Çin hakkında Kongre – İdare Komisyonu nezdinde sunduğu açıklamasında, kamplarda kanuni sürecin olmaması durumunda “Toplu cinayet olasılığını ortadan kaldıramayız.” demiştir.⁶ Uygur gençliği, Çin kurumları için bir odak noktası hâline gelmiştir. Uygur öğrencilerinin yurt dışından zorla geri döndürülmesi ve gözaltı kamplarında keyfî bir şekilde tutulmasından önce, genç Uygurların hâlihazırda okullarda ve üniversitelerde kendi dillerini konuşmaları yasaklanmış, orta öğretim için bölge dışına gönderilmiş, istihdamları reddedilmiş, camilere girmeleri engellenmiş ve güvenlik taramalarında zorla alıkonulup ortadan kaybedilmişlerdir.

Gözaltı kampanyasının en son aşamasında Çin kurumlarının bir veya iki ebeveyni kamplarda olan Uygur çocuklarını gönderdiği çok sayıda yetimhane oluşturulmuştur. Devletin öncülük ettiği ırksal profil belirleme, aşağılama ve şiddetin endemik olduğu bir ortamda, Uygurların gelecek nesillerinin geleceği karanlık kalmaya devam etmektedir. Baskı taktiklerinin giderek daha da yoğunlaştığı göz ardı edilemez ve bu kısa vadede insan hakları ihlallerinin çok daha acımasız bir yapıda sunulmasına neden olacaktır. Özgür Asya Radyosu’nun bir başka raporunda, bu tesislerde alıkonulan Uygurların sayıca çok fazla olması nedeniyle aşırı kalabalık ve pis koşullarda tutuldukları da belirtiliyor. Buna rağmen, her gün daha fazla Uygur tutuklanarak bu tesislere gönderiliyor (Shohret Hoshur,1, 2018 ).⁷

Birçok Uygur aktivisti, bu baskıcı kurumların Yahudi halkının maruz bırakıldığı toplama kamplarına dönüşmesinden korkuyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü, Çin hükümetine, Doğu Türkistan’daki bu yasa dışı siyasi eğitim merkezlerinde tutulan insanları derhâl serbest bırakması ve merkezleri kapatması çağrısında bulundu. Örgüt, siyasi eğitim merkezlerinin Çin anayasasına ve uluslararası insan hakları yasalarına aykırı olduğunu belirtti. Çin Anayasası’nın 37. Maddesi uyarınca, tüm tutuklamaların vekâletname, savcılık veya mahkemeler tarafından onaylanması gerektiği belirtilmekle birlikte, bu kurumların hiçbiri tutuklamalara müdahil gibi görünmemektedir (HRW,2, 2017).⁸

Anadolu Ajansı 3 Ocak tarihli haberinde Çin’in resmî haber ajansının âdeta itiraf mahiyetindeki verilerini yayımladı. Çin’in Xin Hua haber ajansının verdiği bilgilere göre işgal altındaki Doğu Türkistan’da 2018 senesinin 11 ayında 1 milyon 120 bin Çinli “Kardeş Aile Projesi” adı altında 1 milyon 690 bin Uygur ve Kazak Türkünün evinde zorla kalmış.

İslam’ı “Çinlileştirme” Kararı

Çin, resmî ideolojisini ülkedeki Müslüman azınlık nüfusa aşılayıp onları kontrol altında tutmak ve asimile etmek amacıyla attığı adımlara bir yenisini daha ekleyerek, önümüzdeki beş yıl içinde İslam’ı sosyalizmle uyumlu hâle getirip, “Çinlileştirmeyi” amaçlayan yeni bir yasayı kabul etti. Çin Komünist Partisi’nin resmî yayın organlarından Global Times gazetesinde 5 Ocak günü yer alan habere göre, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping hükümetinden yetkililer, sekiz İslami dernekten temsilci ile yaptıkları toplantıda, İslam’ı “Çinlileştirmeyi” amaçlayan 5 yıllık bir planı kabul etti. Haberde, toplantıya katılanların “İslam’ı sosyalizmle uyumlu hâle getirmek ve dini Çinlileştirmek için tedbirler almaya karar verdiler.” ifadelerine yer verildi. Çin hükümetinin asıl amacının Doğu Türkistan’ın asıl sahipleri olan Uygur Türkleri çoğunlukta olmak üzere, Kazak, Kırgız, Özbek ve Tatar Türklerini asimile etmek olduğu açıktır.

Çin Ceza Kamplarını Kısmen Uluslararası Basına Açtı

Çin, “eğitim kampı” olarak nitelendirdiği Doğu Türkistan’daki ceza kamplarına ilk kez uluslararası basının girmesine izin verdi. Doğu Türkistan Bölge Valisi Şöhret Zakir, uluslararası kamuoyunda sert tepkilere neden olan kampları “radikalleşme ile mücadelede üst düzey başarı sağlanan bir eğitim kampı” olarak adlandırdı. Zakir aynı zamanda, “toplama kampı” tartışmaları için iftira dedi ve “Zamanla eğitim mekanizmasındaki insanlar git gide azalacak.” ifadesinde bulundu.

Birleşmiş Milletlere göre, 1 milyonu aşkın Uygur Türkü ve diğer Türk soylu Müslüman azınlık mensubu, Çin’in “eğitim merkezi” olarak dünyaya lanse ettiği ceza kamplarında tutuluyor. Dünya Uygur Kurultayı ve diğer Doğu Türkistan sivil toplum kuruluşlarına göre, 3 milyonu aşkın Uygur, Kazak ve Kırgız ceza kamplarında tutuluyor. Doğu Türkistan Bölge Başkanı ise kamplarda kaç kişinin bulunduğu hakkında net bir sayı veremeyeceğini ifade etti.

Doğu Türkistan yetkilileri, benzer bir ziyaretin geçtiğimiz günlerde Rusya, Endonezya, Hindistan, Tayland ve Kazakistan da dâhil olmak üzere Batı dışındaki 12 ülkeden diplomatlar için de düzenlendiğini ifade etti. Çin eskiden beri bu tip göz boyama siyasetini uygulayagelmekte. Özel hazırlanmış ceza kamplarındaki Uygurların gazetecilerin sorularına aynı cevabı verdiğine bakılırsa, bunun bir göz boyama politikası olduğu aşikârdır.

Çinli Yetkililer Defalarca Yalanlamıştı

Doğu Türkistan’da toplama kampı yapıldığı suçlamalarını reddeden Pekin yönetimi, Çin’deki etnik azınlıkların dinî özgürlüklerinin kanunlarla korunduğunu savunmuştu. Eğitim kamplarının varlığı konusunda yurt dışından gelen sert eleştirilere yanıt veren Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüleri, farklı dönemlerde defalarca bu kampların varlığını kesin bir dille yalanlayan açıklamalarda bulunmuştu.

Sonuç olarak, iki yıldır devam eden ceza kamplarından şimdiye kadar yabancı uyruklu birkaç Uygur Türkü ve Kazak Türkü dışında kimsenin bırakılmamış olması, araştırmacı Rian Thum’ın “Kampa giren insanların ne kadar kalacağının belli olmamasından dolayı toplu cinayet olma olasılığı” endişesini güçlendirmektedir. Uzmanlar önümüzdeki yıllarda Çin’in Doğu Türkistan’da kurduğu ceza kamplarının, özellikle Doğu Türkistan meselesinin dünyada daha çok konuşulacağına kesin gözüyle bakıyor.

Dipnotlar

1.Dünya Uygur Kurultayının 2017 yıllık insan hakları raporu.

2.İnsan Haklarını Gözetleme Örgütünün 2017 yılı Doğu Türkistan ile ilgili yayınladığı birinci raporu.

3.Uygur İnsan Hakları Projesi Raporu 2017.

4.Nordlinger, J. (2018). China’s Uyghur Oppression: A New Gulag. [online] National Review.

5.Washington Post (2018). China’s repugnant campaign to destroy a minority people.

6.Congressional-Executive Commission on China (2018). Hearing on Surveillance, Suppression, and Mass Detention: Xinjiang’s Human Rights Crisis. [online] CECC.